منبع آموزشی
واژه‌نامه استارتاپ
۴۰ اصطلاح پرکاربرد دنیای استارتاپ و سرمایه‌گذاری، با تعریف ساده و دقیق به فارسی و انگلیسی. هر اصطلاح به مفاهیم مرتبط، بخش مناسب راهنمای اکوسیستم و خبرهای مرتبط پیوند دارد.
مفاهیم پایه
- استارتاپStartupاستارتاپ کسب‌وکار تازه‌ای است که برای پیدا کردن یک مدل درآمدی تکرارپذیر و مقیاس‌پذیر ساخته می‌شود.
- کمینه محصول پذیرفتنیMinimum viable product · MVPکمینه محصول پذیرفتنی ساده‌ترین نسخه از محصول است که هنوز برای گروهی از مشتریان واقعی ارزش دارد و می‌شود با آن یک فرضیه مهم را آزمود.
- تناسب محصول و بازارProduct–market fit · PMFتناسب محصول و بازار وضعیتی است که محصول یک استارتاپ نیاز واقعی گروه مشخصی از مشتریان را آن‌قدر خوب برطرف می‌کند که آن‌ها خودشان به استفاده ادامه می‌دهند، پول می‌پردازند و محصول را به دیگران معرفی می‌کنند.
- تغییر مسیرPivotتغییر مسیر یعنی عوض کردن یک بخش اساسی از راهبرد استارتاپ، مثل مشتری هدف، مسئله، محصول یا مدل درآمد، بر پایه آنچه تیم از بازار یاد گرفته است.
مراحل و منابع سرمایه
- خودتأمینیBootstrappingخودتأمینی یعنی ساختن و رشد دادن کسب‌وکار با پول خود بنیانگذاران و درآمد مشتریان، بدون گرفتن سرمایه از سرمایهگذاران بیرونی.
- مرحله پیشبذریPre-seedمرحله پیشبذری نخستین پولی است که یک استارتاپ از بیرون جذب می‌کند، اغلب پیش از آنکه محصول کامل یا درآمد قابلتوجهی داشته باشد.
- دور بذریSeed roundدور بذری نخستین دور رسمی جذب سرمایه یک استارتاپ است.
- دور سری ASeries Aدور سری A معمولاً نخستین دور بزرگ سرمایه‌گذاری خطرپذیر پس از دور بذری است.
- سرمایه‌گذاری خطرپذیرVenture capital · VCسرمایه‌گذاری خطرپذیر نوعی تأمین مالی است که صندوقهای تخصصی در شرکتهای جوان با رشد بالقوه زیاد انجام می‌دهند و در ازای آن سهم مالکیت میگیرند.
- سرمایهگذار فرشتهAngel investorسرمایهگذار فرشته فردی است که با پول شخصی خود در استارتاپهای مراحل اولیه سرمایه‌گذاری می‌کند.
- سرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتیCorporate venture capital · CVCسرمایه‌گذاری خطرپذیر شرکتی یعنی یک شرکت بزرگ، بهجای یا در کنار صندوقهای مستقل، مستقیماً یا از راه بازوی سرمایه‌گذاری خود در استارتاپها سهم میخرد.
- تأمین مالی جمعیCrowdfundingتأمین مالی جمعی یعنی جمع کردن پول از تعداد زیادی از مردم، معمولاً از راه یک سکوی اینترنتی.
قرارداد و سهام
- ارزشگذاریValuationارزشگذاری برآورد ارزش کل یک شرکت در لحظه سرمایه‌گذاری است.
- ارزش پیش و پس از سرمایه‌گذاریPre-money and post-money valuationارزش پیش از سرمایه‌گذاری، ارزش شرکت پیش از ورود پول تازه است و ارزش پس از سرمایه‌گذاری برابر است با همان مبلغ بهعلاوه پول تازه.
- رقیقشدن سهامDilutionرقیقشدن سهام یعنی کاهش درصد مالکیت سهامداران فعلی وقتی شرکت سهم تازه منتشر می‌کند، مثلاً در یک دور سرمایه‌گذاری یا برای طرح سهام کارکنان.
- جدول سهامداریCap tableجدول سهامداری فهرست دقیق مالکان شرکت است: چه کسی چند سهم یا اختیار خرید سهم دارد، با چه قیمتی و در کدام دور.
- برگه شرایط سرمایه‌گذاریTerm sheetبرگه شرایط سرمایه‌گذاری سندی کوتاه است که شرایط اصلی یک سرمایه‌گذاری را پیش از نوشتن قراردادهای کامل مشخص می‌کند: مبلغ، ارزشگذاری، نوع سهم، حق رأی، ترکیب هیئتمدیره و حقوق ویژه سرمایهگذار.
- قرارداد SAFESAFE · SAFEقرارداد SAFE که کوتاهشده عبارت انگلیسی توافق ساده برای سهام آینده است، ابزاری است که شتابدهنده Y Combinator در سال ۲۰۱۳ معرفی کرد.
- اوراق بدهی قابل تبدیلConvertible noteاوراق بدهی قابل تبدیل وامی کوتاهمدت به استارتاپ است که بهجای بازپرداخت نقدی، در دور سرمایه‌گذاری بعدی به سهام تبدیل می‌شود.
- واگذاری تدریجی سهامVestingواگذاری تدریجی یعنی سهم بنیانگذاران یا کارکنان بهتدریج و در طول زمان به آن‌ها تعلق میگیرد.
- طرح سهام کارکنانEmployee stock option plan · ESOPطرح سهام کارکنان بخشی از سهام شرکت است که کنار گذاشته می‌شود تا بهصورت اختیار خرید سهام به کارکنان داده شود.
- بررسی دقیق پیش از سرمایه‌گذاریDue diligenceبررسی دقیق مرحلهای است که سرمایهگذار یا خریدار پیش از نهایی کردن معامله، ادعاهای شرکت را راستیآزمایی می‌کند: وضعیت حقوقی و ثبتی، مالکیت فکری، صورتهای مالی، قراردادها، دادههای مشتری و تیم.
شاخص‌ها و رشد
- نرخ مصرف نقدینگیBurn rateنرخ مصرف نقدینگی مبلغی است که یک استارتاپ هر ماه بیشتر از درآمدش خرج می‌کند.
- مدت دوام نقدینگیRunwayمدت دوام نقدینگی تعداد ماههایی است که شرکت با پول فعلیاش میتواند ادامه دهد، اگر درآمد و هزینهها تغییر نکنند.
- درآمد تکرارشونده ماهانه و سالانهMRR and ARR · MRR, ARRدرآمد تکرارشونده ماهانه مبلغی است که شرکت هر ماه از اشتراکها و قراردادهای تکراری به دست میآورد و درآمد تکرارشونده سالانه معمولاً همان عدد ضرب در دوازده است.
- هزینه جذب مشتری و ارزش طول عمر مشتریCAC and LTV · CAC, LTVهزینه جذب مشتری کل خرج بازاریابی و فروش تقسیم بر تعداد مشتریان تازه در یک دوره است.
- نرخ ریزشChurn rateنرخ ریزش درصد مشتریان یا درآمدی است که در یک دوره از دست میرود، مثلاً مشترکانی که اشتراک خود را تمدید نمیکنند.
- هک رشدGrowth hackingهک رشد روشی برای رشد است که بر آزمایشهای سریع و کمهزینه در همه مراحل مسیر مشتری تکیه دارد: جذب، فعالسازی، ماندگاری، معرفی به دیگران و درآمد.
- نرمافزار بهعنوان خدمتSoftware as a service · SaaSنرمافزار بهعنوان خدمت مدلی است که در آن نرمافزار روی سرورهای فروشنده اجرا می‌شود و مشتری بهجای خرید یکباره، برای استفاده از راه اینترنت اشتراک میپردازد.
- مدل B2B و B2CB2B and B2C · B2B, B2Cدر مدل B2B، کسب‌وکار به کسبوکارهای دیگر میفروشد و در مدل B2C مستقیماً به مصرفکننده.
اکوسیستم
- تکشاخUnicornتکشاخ استارتاپ خصوصی است که در یک دور سرمایه‌گذاری بیش از یک میلیارد دلار ارزشگذاری شده باشد.
- خروجExitخروج رویدادی است که در آن بنیانگذاران و سرمایهگذاران سهم خود را به پول نقد یا سهام قابل فروش تبدیل می‌کنند.
- عرضه اولیه سهامInitial public offering · IPOعرضه اولیه سهام نخستین بار است که یک شرکت خصوصی سهام خود را در بورس به عموم میفروشد.
- تملک و خرید شرکتAcquisitionتملک یعنی یک شرکت بیشتر یا همه سهام شرکت دیگری را بخرد و کنترل آن را به دست بگیرد.
- شتابدهندهAcceleratorشتابدهنده برنامهای کوتاهمدت و دورهای، معمولاً سه تا شش ماهه، است که به گروهی از استارتاپهای مراحل اولیه آموزش، منتورینگ، شبکه ارتباطی و معمولاً سرمایهای اندک در ازای درصدی از سهام میدهد.
- مرکز رشدIncubatorمرکز رشد نهادی است که به تیمها و شرکتهای نوپا فضای کار، مشاوره، خدمات اداری و دسترسی به شبکه میدهد تا ایده خود را به کسب‌وکار تبدیل کنند.
- پارک علم و فناوریScience and technology parkپارک علم و فناوری محیطی است که شرکتهای فناور، مراکز رشد و پژوهشگران را کنار هم جمع می‌کند تا همکاری میان دانشگاه و صنعت آسانتر شود.
- شرکت دانشبنیانKnowledge-based companyشرکت دانشبنیان در ایران به شرکتی گفته می‌شود که محصول یا خدمت مبتنی بر فناوری و دانش دارد و پس از ارزیابی، از سوی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری تأیید می‌شود.
- همبنیانگذارCo-founderهمبنیانگذار یکی از افرادی است که شرکت را از ابتدا با هم راه انداختهاند و معمولاً سهم قابلتوجهی از آن دارند.
- ارائه جذب سرمایهPitch deckارائه جذب سرمایه مجموعهای کوتاه از اسلایدهاست که بنیانگذاران برای معرفی استارتاپ به سرمایهگذاران آماده می‌کنند.